HECHTRELATIE – volkskrant magazine, 8 juni 2013

Doodmoe van je allang niet meer leuke relatie? De cursus houd me vast wakkert de liefde weer aan. Echt. Tekst Josette Kootstra

‘En hoeveel stickers heb jij vandaag verdiend?!’ schreeuwde een vriendin laatst, toen haar man op de bank tegen haar aan schurkte. Ze was het spuugzat dat zij zich weer voor de kinderen had uitgesloofd terwijl hij bij thuiskomst de krant pakte en daarna wilde gaan sporten. Als juf kan ze stickers inzetten om kinderen iets te leren, maar haar man keek verbaasd op, en bestempelde het als haar zoveelste ‘onzinnige opmerking’, wat haar nog bozer maakte. Mijn vriendin is lang niet de enige bij wie het venijn over en weer door het huis schiet. Er zijn ruzies en soorten in alle maten. ‘Houd me vast’ is een uit Canada overgewaaide relatie methode voor stellen die in een continue strijd met elkaar zijn verwikkeld, of juist avond aan avond zwijgend op de bank zitten. Zelfs echtparen die op het punt van scheiden staan, kunnen met deze aanpak het tij nog keren. In acht bijeenkomsten komen partners om een dood spoor of venijnige vecht-relatie om te buigen
Tot een hernieuwde liefdevolle verhouding. Hoe werkt dat?

Betere communicatie werkt niet zonder verbondenheid

Vecht-of-vluchtprincipe
‘veel relatietherapieën richten zich op het verbeteren van de communicatie, partners leren dan communicatievaardigheden zodat ze beter met elkaar kunnen omgaan. Maar vaak zie je dat er daarnaast nog maar weinig verbondenheid is. Deze nieuwe cursus richt zich daarom op het herstellen van deze emotionele verbodenheid’. Het ‘houd me vast’-programma is een lichte variant van Emotionally Focussed Therapy (EFT), een theorie ontwikkeld door de Canadese psychologe Sue Johnson. Zij ging door daar waar de meeste relatietherapieën ophouden: zij stelde de liefde centraal in de plaats van de communicatieregels o een betere verdeling van huishoudelijke taken. Johnson was ervan overtuigd dat langdurige relaties helemaal niet uitgeblust en saai, o erger: in een neerwaartse spiraal van irritaties hoeven te eindigen.

Haar therapie leert paren waarom verhoudingen vastlopen en wat je moet doen om de liefde terug te brengen in je relatie.

Het lijkt te werken. 90 procent van de stellen is na de aanpak gelukkiger. ‘dat wil niet zeggen dat meteen de vonken er vanaf vliegen, mar de stellen zijn dichter bij elkaar gekomen en daar gelukkiger mee.’ In Noord-Amerika is Johnsons therapie booming business. Vijf jaar geleden lanceerde ze haar theorie en inmiddels zijn er duizenden EFT-relatietherapeuten. In Nederland groeit het aantal adepten per dag. ‘op het moment dat er donder is in een relatie zie je twee reacties, of je doet een stap naar voren om contact te maken of je trekt je terug. Het zogenaamde vecht-of-vluchtprincipe. Zij confronteert hem, hij vat dat op als kritiek.: ik doe het weer niet goed. Hij gaat zichzelf beschermen door zichzelf terug te trekken, terwijl zij eigenlijk contact wil. Zijn terugtrekking maakt haar boos en vervolgens trekt hij zich nog verder terug.’ Die vicieuze cirkel van aanval en verdediging zie je bij 70 procent van de stellen in zijn praktijk. In vechtrelaties zie je dat beiden in de aanval gaan, dat zijn de flinke ruziemakers. Maar er zijn ook paren die zich terugtrekken, de zogeheten ‘relaties in de rouw’: we zijn nog wel bij elkaar voor de kinderen maar meer wordt het toch niet tussen ons.’ EFT weet hou je vicieuze cirkels kunt doorbreken.

‘in mijn laatste groep zat een stel dat aanvankelijk geen woord met elkaar sprak. Ze keken elkaar niet eens aan, omdat ze dachten elkaar niets meer te melden te hebben. maar er zat een pijnplek.’ Zere plekken uit het verleden kunnen van alles zijn, dat een man foto’s neemt tijdens de bevalling in plaats van de hand van zijn vrouw vast te houden tot vreemdgaan. ‘ik sprak een vrouw die diep was gekwetst, omdat haar man samen met een andere vrouw had gebeden.’ Ook mannen kunnen zich in de steek gelaten voelen. ‘vaak zie je dat de vrouw de kinderen op de eerste plaats zet. De liefde voor hem is naar de kinderen verplaatst. Ik ben alleen een zaaddonor denkt zo’n man dan.’

Vergeven
Achter de dagelijkse irritaties of ruzies gaan vaak beurse plekken schuil waarvan de stellen zelf geen weet hebben. Deze pijn wordt in de cursus blootgelegd en ‘vergeven’, zodat daarna een nieuwe emotionele band kan worden opgebouwd. Er wordt nauwgezet……

De methode die Johnson ontwikkelde in haar boek houd me vast, zeven gesprekken voor een hechte(re) relatie, waarmee koppels leren inzien dat scheldpartijen en verwijten over en weer eigenlijk een schreeuw om liefde of aandacht zijn. Zo had Klaas bijvoorbeeld al gevoel dat hij op een vloer liep waar hij elk moment doorheen kon zakken. 28 jaar had hij een relatie met Marieke. In de loop der jaren stapelden de ergernissen zich op, maar om de lieve vrede te bewaren, sprak hij ze niet uit. ‘vaak dacht ik: krijg de klere. Ik ga hier weg. Maar toch doe je dat niet’. Marieke op haar beurt voelde nauwelijks affectie meer voor Klaas. ‘onze relatie was in een woord verzuurd. De jeu war er af. Er was geen intimiteit meer, maar ik dacht: we kwakkelen wel door tot we 85 zijn.’ Klaas en Marieke schreven in voor Houd me vast-programma. In groepsbijeenkomsten kregen de stellen eerst uitleg en video’s over de liefdestheorie van Johnson om zich vervolgens met een opdracht terug te trekken. Therapeuten grepen in waar de gesprekken uit de hand dreigden te lopen of extra sturing nodig hadden. Klaas: ‘we hadden wel het idee dat we van elkaar hielden, maar de voortdurende irritaties stonden in de weg. Een paar jaar geleden was ik overspannen. Een vrouwelijke collega heeft me toen uit de penarie getrokken. Ik dacht: ik ga niet met haar naar bed dus ik doe niks verkeerd. Nu pas weet ik dat ik Marieke er wel mee heb gekwetst en dat dat heel lang tussen ons in heeft gestaan.’

Bij geweld of verslaving is eerst andere hulp nodig

Bij geweld in de relatie of wanneer de relatie kampt met een buitensporige verslaving is de cursus niet geschikt. ‘dan heb je eerst andere hulp nodig.’ Er zijn ook stellen die door het programma erachter komen dat ze niet bij elkaar passen, omdat ze het respect of de waardering die de ander nodig heeft, niet kunnen geven. ‘soms zit woede zo diep, dat het er niet uit te krijgen is. Hoe de ander het ook probeert. Soms helpt het dan om apart te onderzoeken waar die boosheid vandaan komt.’